1. Czym jest oznaczenie geograficzne?

Oznaczenie geograficzne (GI – Geographical Indication) wskazuje, że produkt pochodzi z określonego miejsca, a jego jakość, renoma lub inne cechy są związane z tym pochodzeniem. Podstawę ochrony stanowi rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2411.

System obejmuje m.in. wyroby z kamienia, ceramikę i porcelanę, szkło, biżuterię, koronki, tkaniny, sztućce oraz produkty z drewna i skóry. Nie chodzi wyłącznie o wyroby ręczne - również produkty wytwarzane seryjnie mogą spełniać warunki ochrony.

2. Kiedy produkt może uzyskać ochronę?

Samo wytwarzanie produktu w danej miejscowości nie wystarczy. Trzeba wykazać, że jego jakość, renoma lub inna cecha wynika z pochodzenia geograficznego, a co najmniej jeden etap produkcji odbywa się na wskazanym obszarze.

Kluczowe jest więc udokumentowanie związku produktu z miejscem: jego szczególnych cech, lokalnej tradycji, umiejętności producentów oraz sposobu wytwarzania. Niezbędna będzie także odpowiednia specyfikacja produktu.

3. Oznaczenie geograficzne a znak towarowy

To dwa różne narzędzia ochrony.

Znak towarowy służy odróżnianiu towarów lub usług konkretnego przedsiębiorcy. Oznaczenie geograficzne chroni natomiast nazwę związaną z pochodzeniem produktu i jego cechami.

Nie zawsze trzeba wybierać tylko jedno rozwiązanie. Producent może chronić własną markę, a jednocześnie korzystać z systemu ochrony oznaczenia geograficznego - jeśli spełnia odpowiednie warunki.

4. Co daje rejestracja?

Ochrona oznaczenia geograficznego może pomóc przeciwdziałać bezprawnemu wykorzystywaniu chronionej nazwy, wzmacniać wiarygodność produktu i podkreślać jego autentyczność. Może też wspierać współpracę producentów, którzy wspólnie dbają o jakość i renomę wyrobów związanych z danym regionem.

Sama rejestracja nie zastąpi jednak jakości, kontroli zgodności ze specyfikacją ani reagowania na naruszenia.

5. Bon CIGI Funduszu MŚP 2026 – do 2000 euro wsparcia

EUIPO rozszerzył Fundusz MŚP 2026 o bon nr 5 przeznaczony na oznaczenia geograficzne produktów rzemieślniczych i przemysłowych (CIGI – Craft and Industrial Geographical Indications).

Bon umożliwia zwrot do 50% kwalifikowalnych kosztów, maksymalnie do 2000 euro na beneficjenta. Wsparcie obejmuje:

• opłaty za zgłoszenie oznaczenia geograficznego na poziomie krajowym lub unijnym;
• koszty przygotowania wymaganej specyfikacji produktu.

Przykładowo, przy 3000 euro kwalifikowalnych kosztów zwrot może wynieść 1500 euro, a przy 5000 euro - maksymalnie 2000 euro. Ostateczna kwota zależy od zasad programu i kwalifikowalności wydatków.

O bon mogą ubiegać się m.in. grupy producentów z UE, w których skład wchodzi co najmniej jedno MŚP, oraz indywidualni producenci będący MŚP z siedzibą w UE. Program przewiduje również określone kategorie podmiotów publicznych i prywatnych wyznaczonych przez państwo członkowskie.

6. Czy warto działać?

Warto zacząć od trzech pytań:

1. Czy jakość, renoma lub cechy Twojego produktu są związane z konkretnym obszarem geograficznym?
2. Czy można udokumentować związek produktu z tym miejscem i wskazać etapy produkcji realizowane na jego terenie?
3. Czy producent lub grupa producentów spełnia warunki rejestracji i dofinansowania?

Jeśli odpowiedzi są obiecujące, kolejnym krokiem jest analiza możliwości ochrony oraz przygotowanie specyfikacji produktu. Lokalne pochodzenie może stać się przewagą konkurencyjną, a europejska ochrona - sposobem na jej zabezpieczenie. 

Bon CIGI może dodatkowo pomóc pokryć część kosztów tego procesu. 

A ja mogę pomóc Tobie uzyskać bon i ochronę Twoich wyrobów. Zapraszam  :)

Małgorzata Gradek Lewandowska